Rama i osprzęt

Koła i obręcze
W motocyklach Mz ETZ zastosowano koła szprychowe odlewane ze stopu aluminium o średnicach 18 i 16 cala. Tam mniejsza wartość dotyczy tylko kół tylnych w ETZ 150 i 251. Dzięki temu są krótsze i bardziej zwrotne, ale cierpi na tym pasażer, który ma mniej miejsca dla siebie. Szerokość obręczy to odpowiednio 1,60×18 z przodu(również tył dla 150) i 2,15Bx18(16 dla 251) tył. Ciekawym rozwiązaniem może być zmiana przedniej obręczy na szerszą 2,15B. Dzięki temu będzie można założyć szerszą oponę na przód, a to na pewno poprawi przyczepność. Koła aby nie powodowały wibracji muszą być wyważone. Występujące bicie będzie na pewno odczuwalne przy dużych prędkościach i może powodować wpadanie motocykla w zachwiania równowagi, szczególnie na naszych polskich drogach. W piastach kół znajdują się łożyska 6302(Z), które co jakiś wymagają smarowania, w przypadku wyczuwalnych luzów należy je wymienić na nowe. Warto zwrócić uwagę na odpowiednie naprężenie szprych, aby nie dopuścić do niebezpiecznych sytuacji lub nawet wypadku. Kolejną rzeczą godną uwagi jest utrzymanie odpowiedniego ciśnienia w oponach. Powinno ono być dostosowane do obciążenia motocykla, np. solo 170 kPa przód i 190 kPa tył lub przy większym obciążeniu np. 190 kPa przód i ponad 200 kPa tył. Przy małym ciśnieniu na wskutek szybkiego ruchu koła(grzebnięcie) opona może pociągnąć za sobą dętkę z wentylem, który ustawi się skośnie lub nawet zostanie wyrwany.Hamulce(w podejściu bezpieczeństwa)
We wszystkich pojazdach poruszających się niebagatelną sprawą są hamulce. Wszystko, co lata musi kiedyś spaść, tak samo wszystko, co jedzie musi kiedyś się zatrzymać. Od tego jak szybko uda nam się zatrzymać zależy nasze i czyjeś życie, dlatego warto mieć hamulce w stanie umożliwiającym bezproblemowe i jak najszybsze zatrzymanie. W motocyklach Mz zastosowano dwa rodzaje hamulców. Bębnowe z tyłu i tarczowe lub bębnowe z przodu. Oczywiście mieć tarczę z przodu jest znacznie lepiej, lecz na początku naszej przygody z tym hamulcem możemy nieraz wywinąć dzwona przez kierownicę. Umiejętnie używany pozwala na skrócenie drogi hamowania, gwałtownie uruchomiony(uczucie strachu) może doprowadzić do wypadku! Jedną z wad hamulca tarczowego jest jego obsługa. Części nie są tanie, a z wyciekami płynu są problemy w prawie każdej Mz. Co jakiś czas należy wymienić obydwa klocki hamulcowe(koszt ok. 16 zł) i odpowietrzyć hamulec. Idealnym rozwiązaniem jest zakup klocków renomowanych firm, np. EBC, które pozwalają na lepsze hamowanie i jednocześnie oszczędzają tarcze. Z bębnem nie ma takich problemów. Wystarczy dokonywać okresowych regulacji naciągu linki lub pręta z tyłu aby otrzymać odpowiednią siłę hamującą na koło. Po większym przebiegu należy wymienić szczęki hamulcowe(18 lub 16). Nie zapomnijmy również o okresowym smarowaniu sworznia rozpierającego. Punktem wyjścia przy pracach z hamulcami jest ustawienie włącznika światła hamowania, powinien zapewniać przepływ prądu gdy tylko koło zostaje hamowane. Skok dźwigni tylnego hamulca powinien być wystarczająco krótki, aby hamulec zadziałał zaraz po naciśnięciu.

 Co nieco o oponach
Opony w motocyklu mamy dwie, z racji dwóch kół oczywiście. Przednia jest węższa bo prowadzi motor, tylna jest szersza bo musi przenieść znaczą moc bez utraty przyczepności nawet przy pochyleniu. Fabryczne rozmiary opon to 2.75×18 przód i 3.50×18(ETZ250) oraz 3.25 lub 3.50 x16(ETZ251) tył. Prawdą jest, że fabryczne opony Mz są trochę „słabe” gdy jeździ się naprawdę szybko po zakrętach. Jest to wynikiem zbyt małej powierzchni bocznej, której bieżnik powinien przywierać do podłoża na zakręcie. Przy większym pochyleniu i nierównej jezdni łatwo o szlif. Najlepiej byłoby zmienić opony na nowego typu, z oznaczeniem K36 i większym, ale jeszcze lepiej gdyby założyć naprawdę prawdziwe gumy. Na przód pewnie dobra będzie jakaś 90/90×18 albo coś 3.00×18, na tył np. 3,50 lub 4,00 (4,10). Ambitni kierowcy powinni zainwestować w markowe ogumienie np. Dunlop, Michelin, Metzeler, …itp. Najlepsze efekty powinny dać opony o razmiarach np. 100/90 (przód) oraz 110/80 lub 120/90 (tył). Na tył powinna wejśc nawet opona 130/90 ale ograniczy to zwrotność motocykla.

Legenda do opon
Opis oznaczeń na oponach: 205/55 R 15 90 H

205 – szerokość opony w mm.
55 – stosunek wysokości do szerokości opony,
R – radialna konstrukcja podbudowy,
15 – średnica obręczy w calach,
90 – współczynnik nośności w kg.
– współczynnik prędkości

Współczynniki prędkości
Index
P
Q
R
S
T
H
V
W
Y
Prędkość max.
150
160
170
180
190
210
240
270
300
Współczynniki nośności
Współczynnik
50
60
70
80
90
100
Nośność [kg]
190
250
335
450
600
800

Pozostałe oznaczenia na oponach

DOT DM 6P 38T (0606)

DOT – opona spełnia zalecenia Departament of Transportation (USA)
DM 6P 38 T – kod opisujący producenta, fabrykę, wymiar i model opony
0606– data produkcji (6-ty tydzień, 2006 rok)
M + S – specjalne właściwości mieszanki gumowej i bieżnika przystosowane do jazdy zimą.
tubetype – opona dętkowa
tubless – opona bezdętkowa

Koła i hamulce

 

 Przód
W przednim zawieszeniu motocykli Mz zastosowano widelce teleskopowe, które dla ETZ mają aluminiową rurę ślizgową o średnicy 35 mm. Zadaniem przedniego zawieszenia jest proste prowadzenie kół i zmniejszanie skutków nierówności jezdni, tak, aby były jak najsłabiej odczuwalne na kierownicy. Również bardzo ważną rolę odgrywają widelce w trakcie hamowania przednim hamulcem. Niezależnie czy jest to tarcza czy bęben pod wpływem działania siły hamującej, koło zaczyna się coraz wolniej obracać, a ciężar motocykla przenosi się do przodu powodując ugięcie przednich teleskopów. W ten sposób przednie koło zostaje obciążone dodatkową masą, dzięki której może przenieść większą siłę na jezdnie, zwiększając siłę hamowania i zmniejszając jego długość. Obsługa przedniego zawieszenia ogranicza się jedynie do kontroli szczelności i wycierania rur ślizgowych pod osłonami. Olej może wydostawać się z dwóch miejsc: na górnej głowicy zaciskowej i w miejscu simmeringów. W pierwszym przypadku wystarczy uszczelnić powierzchnie pod śrubą zamykającą za pomocą silikonu lub hermetyku i mocno dokręcić śruby. W drugim przypadku należy wymienić oba simmeringi(patrz Opis). Jeżeli to nic nie dało, to prawdopodobnie wytarciu uległa rura ślizgowa, którą trzeba wymienić na nową. Podręcznikowy przebieg, przy którym rura ulega wytarciu to 30000 km, ale rzadko tak się dzieje. W czasie montażu należy pamiętać o uzupełnieni poziomu oleju w obydwu widelcach, wynosi on 230 cm3, co odpowiada 330 mm głębokości widelca. Maksymalny skok przedniego widelca wynosi 185 mm.

Tył
W tylnym zawieszeniu wahacz współpracując w amortyzatorami zapewnia ciągły styk koła z jezdnią. Wahacz łożyskowany jest w ramie za pomocą tulei gumowych i trzpienia, których trwałość przyjmuje się na 30000 km, ale tak naprawdę ludzie jeżdżą dwa razy dłużej. Cały układ jest bezobsługowy. Obsługa amortyzatora również nie jest skomplikowana i ogranicza się jedynie do wymiany zużytych części, takich jak: sprężyny, tuleje gumowe w uchach mocujących. Z czasem może dojść do wycieku lub samoczynnego zużycia oleju powodującego słabe tłumienie lub sprężystość amortyzatora. Można spróbować regeneracji polegającej na rozebraniu amortyzatora i uzupełnieniu oleju. Nie jest to jednak łatwe i wymaga użycia odpowiednich narzędzi. Maksymalny skok tylnego koła wynosi 105 mm.

 

Zawieszenie
Rama
 Rama – to podstawa każdego motocykla. To na niej wszystko jest zawieszone: silnik, zawieszenie czy zbiornik paliwa. W całym okresie eksploatacji motocykla rama zazwyczaj nie sprawia problemów kierowcy. Z kłopotami można się liczyć w przypadku wypadku lub innego mechanicznego uszkodzenia. Pęknięcie może nie być widoczne, jednak, gdy motocykl wyraźnie nie jedzie prosto możemy być prawie pewni, że mamy uszkodzoną ramę. Warto, co jakiś sprawdzić ramę w miejscach spawanych i na zgięciach czy przypadkiem nie ma pęknięcia.

 Jest sposób na sprawdzenie prostolinijności ramy. Na odcinku wolnej od innych pojazdów drogi rozpędzamy motocykl do prędkości około 60 km/h i na chwilę puszczamy kierownicę wolno. Ręce trzymając jak najbliżej uchwytów obserwujemy zachowanie motocykla, jeżeli wyczujemy znoszenie w którymkolwiek kierunku – natychmiast chwytamy kierownicę. Przy wykonywaniu tej próby należy przyjąć wygodną pozycję zwracając uwagę, aby żadna ze stron motocykla nie była nadmiernie przeciążona(motocykl nie może się przechylać), ponadto motocykl powinien mieć ustawione koła w jednej linii. Również już podczas jazdy nie należy przechylać się na bok. Jeżeli okaże się, że mamy do czynienia ze znoszeniem, należy wykonać wzrokowy przegląd ramy. Sam na mojej etz-ce sprawdzałem jej prostolinijność, wynik – bez rąk na kierownicy mógłbym jechać kilometrami, tylko bez sprzegła daleko nie pojedzie.

 Nie bez znaczenia dla prowadzenia jednośladu są łożyska główki ramy. W motocyklach Mz montowane są tu łożyska kulkowe 6006. Aby sprawdzić ich stan należy:
Postawić motocykl na stopce głównej(nie na bocznej) lub dodatkowo na podwyższeniu tak, aby przednie koło znajdowało się w powietrzu
Stanąć naprzeciwko motocykla
Chwytając od spodu za widelce teleskopowe próbujemy pociągnąć je do siebie i odepchnąć w stronę silnika
Wyczuwalne luzy informują o zużyciu

 Jeżeli podczas szybkiej jazdy po nierównej nawierzchni wyczujemy drgania na kierownicy oraz dziwne odgłosy z przedniej części motocykla, to przyczyną tego również mogą być łożyska główki ramy.